St. Caeciliakoor zingt Popule Meus op Goede Vrijdag

Bijdrage van Carla Schulte

Een van de bijzondere liederen tijdens het passieverhaal in de St. Catharinakerk in Barneveld op Goede Vrijdag is het lied Popule Meus. Ik vertel u daar graag iets meer over.

muziek

Het Popule Meus behoort tot het genre improperia, een responsoriaal gezang speciaal voor de kruisverering op Goede Vrijdag. De tekst is een klacht van Christus aan zijn volk, dat hem ter dood heeft gebracht.

Dit lied bevat een ‘trisagion’, een serie van drie aanroepingen, uit de Byzantijnse liturgie die tot op de dag van vandaag gebruikt wordt in de oosters-katholieke en oosters-orthodoxe kerken. De invloed van Byzantium in de Griekse wereld, op het Gregoriaans is in het Popule Meus duidelijk hoorbaar; het is een voorbeeld van de gewoonte om tijdens grote plechtigheden enkele gezangen tweetalig uit te voeren: twee koorhelften zongen om beurten een Griekse en een Latijnse tekstregel.

Dit van oorsprong gregoriaans eenstemmig lied, is later door meerdere componisten voor meerstemmige zang getoonzet. Wij zingen de versie van Tomás Luis de Victoria.

Victoria wordt beschouwd als één van de grote Spaanse componisten van de 16e eeuw. Zijn familie was sterk gelieerd aan de jezuïeten en hij werd al vanaf jonge leeftijd opgeleid in de kathedraal van Avila, nabij Madrid. Hij studeerde en werkte ook een aantal jaren in Rome. Een geoefend luisteraar herkent in de muziek van Victoria, de polyfone stijl van de bekende componist Palestrina bij wie hij in Rome een aantal jaren studeerde.

Een klein groepje van het St. Caeciliakoor brengt het eerste couplet van dit improperia ten gehore. We zingen het lied a capella, zonder begeleiding en dat is op zichzelf al een hele kunst en vergt veel oefening: er zijn geen instrumenten om een fout te verdoezelen èn het is lastig om de juiste toonhoogte vast te houden. De koorzangers moeten heel goed naar elkaar luisteren en zichzelf op elkaar afstemmen, zodat alle stemmen één geheel vormen. Ook is een goede ademhalingstechniek hier van groot belang.

 

De tekst van het Popule meus luidt als volgt:

 

Popule meus, quid feci tibi ?

aut in quo contristavi te ? Responde mihi.

Agios o Theos. Sanctus Deus.

Agios ischyros. Sanctus fortis.

Agios athanatos, eleïson imas.

Sanctus immortalis, miserere nobis.

 

Mijn volk, wat heb Ik u gedaan?

of waarmee heb Ik u bedroefd?

Antwoord Mij.

Heilige God

Heilige Sterke

Heilige Onsterfelijke, ontferm U over ons.

 

Carla Schulte

dirigent

 

NB: Op Goede Vrijdag vertelt Nico Knibbe op zijn eigen authentieke wijze het passieverhaal, de lijdensweg van Jezus. Het passieverhaal wordt muzikaal gedragen door soliste Marrit Elzinga en het St. Caeciliakoor, beiden vakkundig op piano begeleidt door Wil van Ek.